АЙМГИЙН НААДАМД УРАЛДСАН МОРЬ БАРИАНД ОРОХЫНХОО ӨМНӨ ГЭНЭТ ӨӨР ЗАМ РУУ ЭРГЭЭД ЯВСАН — УЯАЧ НЬ МАРГААШ НЬ ТЭР ГАЗАРТ ОЧООД ХАРСАН ЗҮЙЛЭЭСЭЭ ХОЙШ ГЭРЭЭСЭЭ Ч ГАРАХАА БОЛЬЖЭЭ….

АЙМГИЙН НААДАМД УРАЛДСАН МОРЬ БАРИАНД ОРОХЫНХОО ӨМНӨ ГЭНЭТ ӨӨР ЗАМ РУУ ЭРГЭЭД ЯВСАН — УЯАЧ НЬ МАРГААШ НЬ ТЭР ГАЗАРТ ОЧООД ХАРСАН ЗҮЙЛЭЭСЭЭ ХОЙШ ГЭРЭЭСЭЭ Ч ГАРАХАА БОЛЬЖЭЭ

Аймгийн наадам болоход Доржсүрэнгийн хээр морийг мэдэхгүй хүн бараг байгаагүй.

Хоёр жилийн өмнөөс сумынхаа наадамд тогтмол айрагдаж, өнгөрсөн жил аймгийн наадамд зургаад давхисан болохоор энэ жил олон хүн:

— Доржсүрэнгийн хээр л өнгөтэй байна даа.

гэж ярьдаг байлаа.

Доржсүрэн өөрөө ч дотроо их найдлага тавьсан.

Гэхдээ бусдын дэргэд:

— Морь уралдаж байгаа юм чинь бариа хүртэл юу болохыг хэн мэдэх вэ.

гээд нэг их онгирдоггүй хүн.

Тэр багаасаа адуутай өссөн, бараг гуч гаруй жил морь уяж байгаа нэгэн байв.

Хээр морь нь бусад уралдааны мориноос нэг зүйлээрээ онцгой.

Хүнээс бараг үргэдэггүй.

Маш тайван.

Хүүхэд ойртоход хүртэл хөдөлгөөнгүй зогсоно.

Харин нэг л сонин зантай.

Холоос хэн нэг хүн нарийн шүгэлдэхэд чихээ сортойлгож, тэр зүг рүүгээ удаан хардаг байлаа.

Доржсүрэн үүнийг:

— Өмнөх эзэн нь шүглэж сургачихсан юм байлгүй.

гэж боддог байсан.

Учир нь хээр морийг тэр өөрөө унаганд нь аваагүй.

Гурван жилийн өмнө нэг танилаасаа худалдаж авсан юм.

Хуучин эзэн гэх Батсайхан:

— Хөдөө адуунд байсан морь. Уралдуулж үзээгүй.

л гэж хэлсэн.

Доржсүрэн ч угшлыг нь асууж, шүдийг нь үзээд авсан.

Тэр үед морь хожим аймгийн наадамд түрүүлэх хэмжээнд хүрнэ гэж хэн ч бодоогүй.

Наадмын өглөө тэнгэр цэлмэг байлаа.

Хүүхдүүд морьдоо хөтөлж, уяачид нэг нэгэндээ амжилт хүсээд, тоос татуулсан олон морь гарааны зүг хөдөлсөн.

Доржсүрэн хээр морио унасан арван хоёр настай Бат-Оргилд:

— Эхэнд нь хэт шахаж болохгүй. Сүүл рүүгээ өөрөө орж ирнэ.

гэж захив.

Хүү толгой дохилоо.

Удалгүй морьд гараанд хөдөлж, хүмүүс барианы газрын хоёр талаар хүлээж эхлэв.

Уралдаан дуусах дөхөхөд алсад тоос татаж, эхний морьд ялгарч харагдсан.

— Хээр байна!

гэж хэн нэг хүн хашхирлаа.

Доржсүрэн дурангаа авав.

Үнэхээр түүний хээр эхний дөрөв дотор явж байлаа.

Бариа ойртох тусам бүр урагшилна.

Хоёр морийг ээлж дараалан өнгөрүүлэв.

Одоо өмнө нь ганцхан морь.

Хүмүүс:

— Орж ирлээ!

— Хээр нь хүчтэй байна!

гэж хашхирцгааж байв.

Доржсүрэнгийн гар хүртэл салганаж эхэлсэн.

Хээр морь бараг барианы шугамд дөхөж байлаа.

Гэтэл яг тэр үед санаанд оромгүй зүйл болов.

Морь толгойгоо огцом зүүн тийш эргүүлээд үндсэн замаас гарчихлаа.

Бат-Оргил жолоогоо татаж харагдана.

Гэвч хээр морь барианы зүг биш, хажуугийн хуучин шороон зам руу зүтгэж эхлэв.

Хүү хүчээр эргүүлэх гэж оролдсон ч морь улам цаашилжээ.

Бусад морьд тэдний хажуугаар өнгөрөн барианд орлоо.

Хүмүүс гайхаж хоцров.

— Юу болов?

— Хүүхэд алдчихав уу?

— Морь үргэчихэв үү?

Доржсүрэн тэр дороо машинаар араас нь хөдөллөө.

Хээр морь барианаас бараг нэг километр орчим зайд хуучин малын хашааны дэргэд зогсчихсон байв.

Бат-Оргил морин дээрээ хэвээр.

Хүүгийн царай гайхсан янзтай.

— Яасан бэ?

гэж Доржсүрэн машинаас буугаад асуув.

— Би мэдэхгүй ээ, ах аа.

— Жолоогоо алдсан юм уу?

— Үгүй.

— Тэгээд?

Хүү морь руу харснаа:

— Нэг хүн шүгэлдсэн.

Доржсүрэн тэр дороо:

— Хэн?

гэж асуулаа.

Бат-Оргил шороон замын цаахна байх намхан толгод руу заав.

— Тэндээс.

— Хүн байсан уу?

— Нэг хүн зогсож байсан юм шиг харагдсан.

— Ямар хүн?

— Сайн хараагүй. Бор дээлтэй юм шиг.

— Тэгээд?

— Шүгэлдэхэд морь шууд эргэсэн.

Доржсүрэн эргэн тойрноо харлаа.

Хүн алга.

Наадмын дуу чимээ хол сонсогдоно.

Толгодын цаана хэдэн хуучин малын хашаа, эзгүй зуслангийн хоёр байшин л харагдана.

Доржсүрэн:

— Морь айсан уу?

гэж асуув.

— Үгүй. Харин тэр зүг рүүгээ өөрөө яваад байсан.

Хамгийн хачирхалтай нь морь огт сандарсан шинжгүй.

Хөлс нь урсаж байгаа ч тайван зогсоод өнөөх толгод руу харсаар байв.

Доржсүрэн морийг хөтөлж бариа руу буцлаа.

Тэр өдөр хүмүүс янз бүрээр ярив.

— Морь барианаас дайжсан гэнэ.

— Хэн нэгэн үргээсэн юм биш үү?

— Жолооч хүүхэд алдсан байх.

Зарим нь бүр:

— Уралдааны морь ингэж явна гэж байдаггүй дээ.

гэлцэнэ.

Доржсүрэн юу ч тайлбарласангүй.

Гэртээ очоод морийг уяж, усалчхаад Бат-Оргилыг дахин дуудаж асуув.

— Чи үнэхээр шүгэл сонссон уу?

— Сонссон.

— Хэдэн удаа?

— Хоёр.

— Ямар шүгэл?

Хүү амандаа нарийнхан:

— Фүү... фүү...

гээд дуурайлгав.

Хээр морь тэр даруй толгойгоо өргөв.

Доржсүрэн үүнийг хараад хөдөлгөөнгүй болов.

Тэр шүглийг өмнө нь сонсож байсан.

Гэхдээ хаана гэдгээ тэр дороо санасангүй.

Орой нь наадмын бичлэгийг хүмүүсээс авч дахин дахин үзэв.

Хээр морь бариа руу маш сайн явж байна.

Дараа нь гэнэт чих нь хөдөлнө.

Толгойгоо зүүн тийш харуулна.

Тэгээд үндсэн замаас гарчихна.

Энэ бол хүүхэд жолоогоо алдсан хөдөлгөөн биш.

Морь өөрөө зориод эргэсэн нь бичлэгээс хүртэл харагдаж байв.

Тэр шөнө Доржсүрэн сайн унтсангүй.

Үүрээр босоод гал тогоонд ганцаараа цай ууж суухдаа гэнэт нэг юм санаанд нь оржээ.

Хээр морийг анх авчрахад яг ийм зүйл нэг удаа болсон.

Гурван жилийн өмнө.

Адуунаас салгаж хөтөлж байтал …