ปริศนา Rani Ki Vav

บ่อน้ำอันเลื่องชื่อ รานี กีวาว[1] สร้างขึ้นเมื่อช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 11 มีความยาวกว่า 60 เมตร ลึกกว่า 27 เมตร บันไดหินทอดตัวเป็นชั้น ๆ ไล่ระดับลงไปสู่ใจกลางบ่อน้ำ ผังโดยรวมมีลักษณะคล้ายวิหารกลับหัว เมื่อก้าวลงไปทีละชั้น จะรู้สึกเหมือนกำลังเดินเข้าสู่โลกใต้พิภพ พื้นที่แต่ละชั้นถูกคั่นด้วยระเบียงเสาหินแกะลายเรขาคณิตซับซ้อน และซุ้มโค้งที่ออกแบบให้เกิดมิติแสงเงาอันน่าตื่นตา

เวราเงียบกริบเมื่อเห็นรายละเอียดความมหัศจรรย์ฝีมือมนุษย์ตรงหน้า

ผนังหินของบ่อน้ำแต่ละด้านเต็มไปด้วยประติมากรรมกว่า 500 ภาพ ทั้งเทพเจ้าและเทพีฮินดู โดยเฉพาะพระวิษณุสิบอวตาร, พระกฤษณะ, และพระแม่ลักษมีที่ปรากฏอย่างโดดเด่น เทพีหลายองค์ประทับบนดอกบัว มือถือเหรียญทองหรือดอกไม้ เป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่งคั่งและความเจริญรุ่งเรือง ลวดลายเถาวัลย์ ดอกไม้ และสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ถักทอระหว่างประติมากรรมทำให้กำแพงหินดูมีชีวิต กวินไล่ถ่ายภาพงานแกะสลักหิน โดยเฉพาะลวดลายเรขาคณิตที่คมชัดตามแนวคานหินมีความคล้ายลายทอผ้าปาโตลาของปาฏัณ

นี่สินะ คำตอบจากคำถามเมื่อเช้า ว่าลายของผ้าเหล่านั้นมาจากไหน

การแกะสลักหินอายุนับพันปี บางครั้งเป็นการแกะสลักตามลายผ้าดั้งเดิม หรืออาจเป็นไปได้ ที่ช่างทอผ้านำแรงบันดาลใจจากลวดลายแกะสลักหิน นำไปพัฒนาเป็นลวดลายผ้า เป็นการสืบทอดความงดงามที่ยาวนานนับพันปี ช่างน่าทึ่งจริง ๆ

เวราไล่สายตาไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งพบว่ากวินกำลังมองเธออยู่ แสงแดดไล้ดวงหน้าคมคายของชายหนุ่ม ใบหน้ารูปไข่รับกับคิ้วเข้ม ตาคมกริบ จมูกโด่งได้รูป ริมฝีปากหยักบาง หนวดเคราขึ้นบาง ๆ รอบคางและเหนือริมฝีปาก

หัวใจเวราเต้นแรง

กวินเป็นคนหล่อจัดทีเดียว เวราพบคนหน้าตาดีมามากก็จริง แต่ความมีเสน่ห์ของคนตรงหน้าคือความอบอุ่นแต่จริงจัง ผมสั้นสีดำจัดระต้นคอยุ่งนิด ๆ บอกถึงนิสัยอยู่ง่ายกินง่ายของเขา ที่สำคัญ แววตาที่เคยเข้มงวด จริงจังเกินอายุ บัดนี้ กำลังทอแสงประหลาดที่ชวนให้ขาแข้งอ่อน

❖

ร่างสมส่วนยืนอึ้ง ก่อนค่อย ๆ ถอยหลัง กวินร้องทักหากช้าเกินไป เวราคงจะกลิ้งลงไปถึงชั้นล่างของบ่อน้ำ หากเขาไม่ก้าวพรวดไปคว้าตัวไว้ได้เสียก่อน

มือเล็กยึดเขาไว้ด้วยความตกใจ เขาถอนหายใจด้วยความโล่งอก กลิ่นน้ำหอมที่เริ่มคุ้นแตะจมูก

เขาสูดหายใจลึก ดึงเธอจากห่างจากขอบบันไดหิน เจ้าตัวเริ่มตั้งหลักได้ เอี้ยวหลังไปมองความสูงชันของบ่อน้ำแล้วทำหน้าหวาดเสียว

“นี่ถ้าใส่ส้นสูง รับรองศพไม่สวย” เขาแหย่ ตาคมจึงตวัดกลับมาอย่างเอาเรื่อง กวินค่อย ๆ คลายวงแขน เหลือแต่มือเล็กที่เขากุมไว้ ดึงเบา ๆ ให้ตามลงมาด้วยกัน

เมื่อก้าวลงมาถึงชั้นกลาง ทั้งคู่หยุดอยู่ตรงระเบียงกว้างที่กั้นด้วยราวเหล็ก สายตากวินกวาดไปตามผนังหินแกะสลัก เทพเจ้าหลายร้อยองค์ยืนเด่นในท่วงท่าศักดิ์สิทธิ์ แสงแดดอ่อนลอดลงมาตกกระทบเหมือนพลังชีวิตให้ประติมากรรมเหล่านั้น

เสียงจอแจดังจากด้านบน ฝูงลิงกระโดดลงมาตามบันไดอย่างคล่องแคล่ว หนึ่งในนั้นวิ่งฉกกระเป๋าสะพายไหล่จากเวราจนตกพื้น บางสิ่งบางอย่างกลิ้งออกมา เวราร้องอุทานด้วยความตกใจ

นาฬิกาโบราณของเธอ พร้อมสายเกี่ยวขาดที่ยังไม่มีโอกาสซ่อม

เธอก้มตัวหยิบ หากกวินเร็วกว่า เขาคว้ากระเป๋าพร้อมนาฬิกาโบราณนั่น

“ตกแตกหรือเปล่า” เขาสำรวจอย่างละเอียด โดยเฉพาะสายถักที่ยังขาดรุ่ย

“ใครถักให้คุณหรือ” เขาถาม เวราเม้มปาก เลี่ยงถามกลับว่าเขารู้จักใครที่ซ่อมสายนาฬิกาให้ได้ไหม

“รู้สิ แถวนี้มีอยู่คน แต่ค่าจ้างสูงเอาเรื่อง”

ตาของหญิงสาววาบขึ้นด้วยความยินดี รับของจากมือชายหนุ่มแล้วใส่คืนกระเป๋าด้วยอาการทะนุถนอม ไม่รู้ว่านัยน์ตาคมคายเก็บรายละเอียดของเธอทุกวินาที

❖

แสงบ่ายลอดผ่านบานหน้าต่างไม้เก่าเข้ามาเป็นลำ เมื่อมาดามลักษมีคลี่ผ้าออกจากห่อผ้าฝ้ายทีละชั้น กลิ่นไหมเก่าแก่และน้ำมันที่ใช้ถนอมเส้นใยแตะจมูก เวราหยุดหายใจชั่วขณะ ผ้าไหมปาโตลาเบื้องหน้าคือความละเมียดละไมที่เกินกว่าผ้าใดที่เธอเคยเห็น

ลายเรขาคณิตคมชัดเหมือนเพชรที่เจียระไนอย่างประณีต สีแดงสดตัดกับเขียวมรกตและทองที่ยังเปล่งประกายอย่างน่าทึ่ง

“เอ้า! ดูจนผ้าจะทะลุอยู่แล้ว ถ้าเสียหายขึ้นมา ผมไม่มีปัญหาใช้หรอกนะ” กวินเย้า เวราหน้าแดงก่อนหันไปยิ้มให้มาดามลักษมีด้วยความเขิน

มาดามส่งห่อผ้าให้เธอแตะพร้อมสวดมนต์ยกใหญ่ จากนั้นพันทบผ้าเก็บด้วยอาการเกินคำว่าถนอม แล้วอุ้มห่อผ้าประคองกลับไป นัยว่าไปใส่ตู้ลั่นดาลเต็มที่

“ดูท่ามาดามลักษมีจะถนอมผ้ายิ่งกว่าสามีแกเสียอีกนะ”

“คุณนี่ ถ้ามีสามีคงข่มพิลึก” กวินออกปาก “ผ้าผืนนี้แพงยิ่งกว่าอุปกรณ์เสริมของคุณทั้งหมดเสียอีก กระเป๋าเดินทาง กระเป๋าถือ นาฬิกา อ้อ! แหวนและสร้อยคอนั่นก็ด้วย”

“เดี๋ยวก่อนน้องกวิน” เวรายกมืออย่างพระพุทธรูปปางห้ามญาติ “มีตาแล้วต้องมีแววด้วยนะจ๊ะ พี่วาไม่ใช้ของก๊อปเกรดเอนะ เสียดิวิชั่น กระเป๋านี้รุ่นลิมิเตด ทั้งโลกมีแค่ร้อยใบ”

“สะพายแล้วเหาะได้ว่างั้น?”

“เหาะไม่ได้หรอก แต่ฟาดกบาลคนกวนได้” เวราย้อนหมับ กวินหัวเราะก๊ากน้ำหูน้ำตาไหลจนเธอต้องสะกิดยิก

“บอกมา ผ้าผืนนั้นเท่าไหร่?”

กวินบอกตัวเลขทำเอาเวราตาค้าง หากนำกล่องดวงใจมาดามลักษมีไปขาย จะได้ราคาสูงพอ ๆ กับกระเป๋าถือรุ่นลิมิเตดของเธอทั้งตู้

นี่หรือ ราคาผ้าพื้นเมืองที่ธีรภัทรเคยเยาะว่าต้องขายจำนวนเท่าไหร่ถึงจะได้กำไรเป็นกอบเป็นกำ ผ้าที่ใช้เวลาทอหนึ่งปีเต็ม ด้วยแรงงานของคนทั้งครอบครัว ความคิดพร่างพรูจนทำให้กระเป๋าในมือดูเล็กลงทันที

“เป็นไรไป หรือไม่เชื่อ?”

“ม่ายช่ายไม่เชื่อ” เวราถอนหายใจเฮือก ๆ “เสียดายพอร์ตลงทุนต่างหาก ทำไมเราพบกันช้าไปฮึ ถ้าฉันมีนายเป็นที่ปรึกษาลงทุนซื้อผ้าพวกนี้ ป่านนี้ซื้อหุ้นบริษัทได้แล้ว ถามจริง?”

“ถามจริง ตอบจริง” กวินยังคงกวน แต่เวราไม่มีอารมณ์ต่อปากต่อคำ

“ทำไมผ้าพวกนี้มีมูลค่าขนาดนี้ฮึ คือฉันไม่ได้ดูถูกฝีมือช่างหรืองานหัตถกรรมหรอกนะ พ่อฉันยังสะสมงานศิลปะ เลือกจากความโด่งดังและฝีมือของจิตรกร งานพวกนั้นแขวนไว้ในบ้านหรือที่ออฟฟิศ มีไว้ประดับบารมีน่ะ แต่นี่เป็นเครื่องนุ่งห่มแท้ ๆ”

“ผ้าผืนนี้จะถูกถวายสุริยะเทพในพิธีประจำปีที่วัดสุริยะโมด์ฮีรา นี่ไม่ใช่แค่เครื่องนุ่งห่ม…แต่คือคำอธิษฐานของทั้งชุมชน คือความศรัทธาที่ช่างทุ่มเทถวายสิ่งที่ดีที่สุดเพื่อความร่มเย็นของคนในหมู่บ้าน ของครอบครัว หากผ้าเสียหาย หรือไม่ได้ถวายวัด นั่นไม่ใช่แค่เสื่อมเกียรติ แต่ยังถือเป็นลางร้าย”

❖

1. [1]รานีกีวาว (Rani ki Vav)  บ่อน้ำขั้นบันไดโบราณในเมืองปาฏัณ รัฐคุชราต สร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 11 เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระเจ้าภีมเทวะที่ 1 โดดเด่นด้วยสถาปัตยกรรมและประติมากรรมหินอันประณีต ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกใน ค.ศ. 2014 โดยชื่อมีความหมายว่า บ่อน้ำขั้นบันไดของพระราชินี