Hai nhà sửa soạn

Hôm sau, anh Cả Đào Mạnh xách thịt sang nhà họ Lê.

Anh không đi tay không mà cũng không đi như người đến hỏi vợ. Anh đi như đi giao hàng cho một nhà khó tính: tay phải xách tảng thịt ba chỉ buộc lạt, tay trái cầm cái tay nải đựng tiền, nách kẹp một gói vải đỏ. Người anh vạm vỡ, bắp tay to như cột đình, mặt vuông, râu lởm chởm. Mười lăm năm cầm dao mổ lợn đã cho anh một thứ im lặng đáng sợ, thứ im lặng của người biết chính xác phải đâm vào đâu.

Anh đặt tảng thịt lên chõng, đặt tay nải tiền bên cạnh, rồi đứng đó. Không chào hỏi. Không ngồi.

Mụ Lụa mở miệng định nói vài câu xã giao, gặp cái nhìn của anh thì ngậm lại. Thằng Hổ nép sau lưng mẹ. Ông Trụ đứng lên, ngồi xuống, rồi lại đứng lên.

"Tờ giao kèo," anh Mạnh nói. Giọng trầm và đục như tiếng vồ nện xuống đất.

Ông đồ trong làng đã được mời sang từ sáng, viết sẵn tờ giấy giao hôn bằng chữ Nôm. Ông đọc cho cả nhà nghe: họ Lê gả con gái trưởng là Lê Thị Nguyệt cho con trai thứ họ Đào là Đào Chính, tiền dẫn cưới ba quan, thịt mười hai cân, ngày cưới mồng mười tám tháng Mười Một. Cuối tờ giấy có thêm một dòng mà mụ Lụa không để ý: "Từ nay con gái đã gả là người họ Đào, nhà gái không được đòi hỏi gì thêm."

Ông Trụ điểm chỉ. Ngón tay ông chấm mực đỏ, run run ấn xuống tờ giấy, để lại một dấu nhòe.

Anh Mạnh cầm tờ giấy, thổi cho khô mực, gấp tư cất vào ngực áo. Rồi anh đặt gói vải đỏ lên chõng.

"Áo cưới. Để con bé mặc."

Anh quay ra. Đến ngưỡng cửa, anh dừng lại nói thêm một câu, không quay đầu:

"Từ giờ đến mồng mười tám, con bé mà sứt một sợi tóc thì nhà này trả gấp đôi."

Cả nhà họ Lê đứng lặng nhìn theo bóng lưng to bằng cánh cửa khuất sau bụi tre.

⁂

Ở nhà họ Đào, bốn ngày còn lại qua nhanh như một cơn gió.

Chị Cả lo mâm cỗ. Ông Đào, ít nói như con trai cả, đã lấy cái rương gỗ để dành từ thời bà còn sống ra lau chùi, bảo dùng làm rương cho dâu mới. Hai cô em gái đã lấy chồng làng bên cũng về, ngồi khâu lại bộ áo đỏ của chị dâu cả ngày xưa cho vừa. Bọn trẻ thì chạy khắp xóm khoe nhà mình sắp có cưới.

Còn Đào Chính thì bị bắt ngồi yên trên giường.

"Chú ra sân một bước là lộ hết," chị Cả rít lên. "Cả làng đang nghĩ chú sắp chết. Để mụ Lụa biết chú khỏe như vâm thì mụ đòi thêm tiền ngay, hoặc mụ giữ con bé lại để bán chỗ khác."

Thế là anh ngồi trong buồng, vót tre, làm tên, sửa lại cái nỏ cũ. Tay làm việc, nhưng đầu thì cứ nghĩ đến con dốc đá ong trên đồi Muồng, bó củi lăn xuống mương và con bé cúi đầu rất thấp. Nó gầy quá. Về đây thì phải cho nó ăn. Săn được con gà rừng, con cày hương thì để nó ăn. Phải cho nó ăn no đã, rồi hẵng tính.

⁂

Còn ở nhà họ Lê, Nguyệt nhận ra có gì đó khác.

Bát cháo buổi sáng có thêm mấy hạt muối vừng. Không ai bắt nàng dậy nấu cám lợn. Mụ Lụa không chửi, chỉ liếc nhìn nàng bằng một ánh mắt kỳ lạ, nửa khinh nửa như người ta nhìn con lợn sắp mang ra chợ.

Cơn sốt lui dần vào ngày thứ hai. Nàng bắt đầu ngồi dậy được, đi lại được. Và việc đầu tiên nàng làm khi còn một mình trong buồng là kiểm tra xem mình có gì.

Nàng nhắm mắt, gọi thầm trong đầu: không gian. Không có gì. Nàng nắm chặt hai bàn tay, tưởng tượng một dòng suối, một mảnh ruộng, một cái bảng chữ phát sáng. Không có gì. Nàng sờ cổ, sờ ngực, xem có mặt dây chuyền hay miếng ngọc nào, như trong những truyện bạn cùng phòng hay đọc. Chỉ có một vết hằn dây còn đỏ tấy quanh cổ.

Nguyệt ngồi bệt xuống giường, bật cười không ra tiếng.

Nàng không có gì. Chỉ có ba năm đại học ngành thực phẩm, chục công thức nấu ăn mẹ dạy, ít kiến thức về hóa sinh, vệ sinh, lên men, bảo quản, và một cái thân mười sáu tuổi gầy trơ xương. Thế thôi.

Nàng nhìn hai bàn tay chai sạn của cô bé kia. Mười sáu năm nó đã sống bằng đôi tay này, chẳng có phép lạ nào.

Thôi thì cũng được.

⁂

Sáng mồng mười tám, trời tạnh mưa lần đầu sau mười ngày.

Nguyệt bị đánh thức từ lúc gà gáy. Mụ Lụa, cái Thoa và bà nội kéo vào buồng, một người cầm lược, một người bưng chậu nước lá bưởi, một người ôm gói vải đỏ.

Chỉ cần nhìn cái áo tứ thân màu đỏ điều, cái yếm đào và chiếc khăn vành dây, Nguyệt đã hiểu.

"Không…" nàng lùi về phía vách. "Con không đi đâu hết…"

"Không đi?" Mụ Lụa cười khẩy, nắm chặt lấy cổ tay nàng, ngón tay bấm sâu vào da. "Mày ăn cháo nhà tao mấy hôm nay, mày tưởng cháo ấy từ trên trời rơi xuống à? Tiền người ta đưa rồi, giấy điểm chỉ rồi. Còn muốn thắt cổ nữa thì đợi qua đêm nay, sang bên nhà người ta mà thắt."

Cái Thoa đứng sau mẹ, bụm miệng cười. "May cho chị đấy. Cưới người sắp chết, vài tháng nữa là làm gái góa. Gái góa thì còn tự do hơn con gái ế."

"Người sắp chết…?"

"Thì thằng Chính nhà họ Đào chứ ai. Chị không biết à? Người ta cưới chị về để xung hỉ. Xung không được thì chị để tang."

Nguyệt đứng lặng giữa gian buồng, để mặc cho họ cởi áo, lau người, chải tóc.

Con bé kia đã chết vì không chịu bị bán làm vợ lẽ. Giờ nàng bị bán làm dâu xung hỉ. Ba quan tiền và mười hai cân thịt, nàng nghĩ. Rẻ hơn lần trước nhiều.

Nhưng lần này nàng không nghe thấy trong mình cái ý muốn tìm sợi dây. Nàng chỉ nghe thấy một câu, lạnh và rõ như nước giếng: ít ra, nàng sẽ ra khỏi cái nhà này.