Người chồng bằng xương bằng thịt

Cánh cửa mở ra, và gió lạnh lùa vào trước cả người.

Ngọn đèn dầu trên chõng chao đi một cái. Bóng một người đàn ông đổ dài lên vách đất, chạm tới tận xà nhà. Người ấy phải hơi cúi đầu mới qua được khung cửa.

Là người đàn ông có vết sẹo.

Anh bước vào, khép cửa lại sau lưng, một tay cầm cái nậm rượu sành, tay kia bưng một đĩa xôi gấc đỏ au, ở giữa đặt hai cái chén mắt trâu. Anh đặt tất cả lên chõng, cạnh cái mâm cơm chị Cả đã dọn đi một nửa, rồi đứng thẳng lên, hai tay buông thõng, như không biết nên để chúng ở đâu.

Nguyệt bật dậy khỏi mép giường. Nàng nhìn anh, nhìn nậm rượu, nhìn đĩa xôi, rồi lại nhìn anh. Trong đầu nàng, những mảnh ghép cứ trượt khỏi nhau.

"Anh…" nàng mở miệng, giọng lạc đi. "Anh là ai ạ? Còn… còn chồng tôi đâu?"

Người đàn ông ngớ ra.

Anh đứng đó, miệng hơi há, đôi lông mày rậm nhướng lên tận trán. Trông anh như một người vừa bị ai hỏi tên mình bằng một thứ tiếng lạ. Rồi anh hiểu ra, và bật cười. Một tiếng cười trầm, ngắn, bật ra từ ngực, làm cái khuôn mặt nghiêm nghị bỗng trẻ đi mấy tuổi.

"Anh là Chính đây."

Nguyệt đứng im. Nàng nhìn từ đôi vai rộng xuống bàn tay to có vết sẹo, nhìn xuống đôi chân đứng vững trên nền đất, rồi nhìn lên khuôn mặt sạm nắng hồng hào. Không có chỗ nào trên người này giống một người ông lang bảo khó qua khỏi mùa xuân.

"Nhưng… người ta bảo…"

"Bảo anh sắp chết." Anh gật đầu. "Chị Cả bảo đấy."

Anh kéo cái ghế đẩu ra, ngồi xuống. Ngồi rồi mà đầu anh vẫn ngang vai nàng đang đứng. Anh chỉ vào mép giường, ý bảo nàng ngồi. Nàng ngồi, như một cái máy.

Anh kể. Anh kể chậm, câu ngắn, giống như người không quen nói nhiều nên phải chọn từng chữ. Anh bị một nhát giáo đâm vào bụng, mất nhiều máu, được khiêng về trên cáng thật. Ông lang Lưu chữa cho anh hơn một tháng thật. Nhưng vết thương đã liền da từ nửa tháng nay. Cái tin anh sắp chết là chị Cả cố tình nói ra.

"Chị bảo, mụ Lụa mà biết anh còn khỏe, mụ sẽ đòi tám quan, mười quan. Hoặc mụ giữ em lại, bán chỗ khác giá cao hơn. Mà dù có gả, sau này mụ cũng sẽ bám lấy nhà mình mà đòi, đòi mãi không thôi. Chị muốn mụ tưởng là gả con gái cho người sắp chết, để mụ chỉ mong tống em đi cho nhanh, không dám đòi gì thêm."

Nguyệt nhớ lại tiếng cái Thoa rít lên trên bờ đê. Nhớ tiếng mụ Lụa quát "Im!". Họ đã nhận ra anh. Nàng thì ngồi dưới cái nón quai thao, tưởng họ đang trầm trồ chiêng trống.

"Em không tin à?"

Không đợi nàng trả lời, anh kéo vạt áo nâu lên.

Nguyệt suýt quay mặt đi. Nhưng rồi thói quen của người học về vi sinh vật đã thắng cái ngượng của đứa con gái mười sáu tuổi. Nàng nhìn.

Một vết sẹo dài chừng một gang tay, chạy ngang bụng bên trái, dưới mạng sườn. Đường sẹo còn hồng, hơi lồi, hai bên còn hằn dấu mũi khâu, nhưng mép da đã liền phẳng. Không sưng tấy, không rỉ dịch, không có vệt đỏ lan ra xung quanh. Nàng biết nhìn một vết thương như thế này. Đây là một vết thương không bị nhiễm trùng, đã qua giai đoạn nguy hiểm, đang lên da non tốt. Người này sẽ không chết. Ít nhất không phải vì vết thương này.

Anh thả vạt áo xuống.

"Còn vết ở tay?" Nàng buột miệng hỏi, mắt vẫn chưa rời khỏi bàn tay anh.

Chính nhìn xuống mu bàn tay mình, như thể chính anh cũng quên mất nó ở đó.

"Đỡ hộ thằng bạn cùng đội một nhát dao. Nó chậm chân."

"Thế người bạn ấy…"

"Còn sống. Về quê ở Hương Sơn cày ruộng rồi." Khóe miệng anh hơi nhếch lên. "Nó hứa Tết nào cũng gửi cho anh một con gà để trả ơn. Chưa thấy con nào."

Nguyệt không ngờ mình lại suýt bật cười. Nàng mím môi lại.

Nguyệt ngồi lặng đi một lúc lâu.

Kế hoạch của nàng, cái bảng tính lạnh lùng sáng nay, cái quyết tâm chăm người sắp chết cho trọn nghĩa chiều nay, sụp xuống cùng một lúc, như một cái lều tre bị rút cột. Không có góa phụ. Không có tự do làm ăn. Không có những đêm thức trông người bệnh. Chỉ có một người đàn ông cao lớn, khỏe mạnh, ngồi trên cái ghế đẩu quá thấp, nhìn nàng bằng đôi mắt rất đen và rất thật.

Và nàng là vợ anh ta. Thật sự.

Một lúc lâu sau, nàng mới nói được. Giọng nàng phẳng, không run, vì nàng đã quyết định mình không muốn run trước mặt người này.

"Anh lấy tôi vì thương hại à?"

Câu hỏi rơi xuống giữa gian buồng. Than trong chậu nổ tách một tiếng.

Chính không trả lời ngay. Anh nhìn xuống bàn tay mình, nhìn vết sẹo trắng ở mu tay, như thể câu trả lời được viết ở đó.

"Hồi trước anh hay lên đồi Muồng đặt bẫy chim," anh nói. "Sáng nào cũng gặp một con bé gánh củi. Gầy như cái đòn gánh, bó củi to gấp đôi người. Có lần nó trượt chân ở con dốc đá ong, bó củi lăn xuống mương. Anh xuống vớt lên. Nó không nói gì, chỉ cúi đầu thấp lắm, rồi gánh đi như chạy."

Nguyệt nghe tim mình đập lệch đi một nhịp. Cái thoáng ký ức mờ mờ lúc lạy gia tiên trở lại, lần này rõ hơn: một con dốc đỏ quạch, hai bàn chân trầy xước, một cậu con trai cao lêu nghêu đứng dưới mương nước ngập đến đầu gối, hai tay giơ bó củi lên. Cô bé kia đã không dám ngẩng lên nhìn mặt cậu ta. Nhưng cô bé đã nhớ.

"Anh đi lính mấy năm," Chính nói tiếp. "Về thì nghe chị kể chuyện. Thương thì có thương. Nhưng anh không lấy em để làm phúc."

Anh ngẩng lên nhìn nàng.

"Anh nói thật, anh không ép. Em về đây rồi, không ai ở nhà kia đụng được vào em nữa, tờ giao kèo anh Mạnh giữ. Từ giờ đến Tết, em cứ ở đây, ăn cho khỏe, nghĩ cho kỹ. Sau Tết, nếu em muốn đi đâu, anh sẽ lo cho em một chỗ tử tế. Nhà chị gái anh ở làng bên cần người giúp, hoặc em muốn buôn bán gì, anh có ít tiền lính dành dụm. Không ai trách em."

Nguyệt nhìn anh, không nói được gì.

Ở thế kỷ kia, nàng đã nghe nhiều lời hứa. Bạn trai cũ hứa sẽ đợi nàng tốt nghiệp. Cô chủ nhiệm hứa xin cho nàng học bổng. Lời hứa nào cũng nói nhanh, nói trơn tru. Người đàn ông này nói chậm, vấp, mỗi câu như phải đẽo ra từ một khúc gỗ. Nhưng nàng không hiểu vì sao, nàng tin từng chữ.

Ở thời này, một người chồng đã cưới hỏi đàng hoàng, đã trả tiền dẫn cưới, đã lạy gia tiên, có toàn quyền với vợ mình. Anh ta không cần hỏi nàng muốn gì. Vậy mà anh ta hỏi.

⁂

Chính rót rượu ra hai cái chén mắt trâu. Rượu nếp cái, trong veo, thơm nồng.

"Chị Cả bảo phải uống rượu giao bôi. Không uống thì chị mắng."

Anh đưa cho nàng một chén. Hai người vòng tay qua nhau, cánh tay anh to gấp ba cánh tay nàng, lúng túng như hai đứa trẻ đang chơi trò cưới vợ. Nguyệt đưa chén lên môi, nhấp một ngụm.

Rượu cháy từ đầu lưỡi xuống tận dạ dày. Nàng sặc, ho sù sụ, nước mắt trào ra. Cái thân mười sáu tuổi này chưa từng uống một giọt rượu nào, còn cái đầu hai mươi mốt tuổi thì vẫn nhớ nồng độ rượu nếp quê có thể lên đến ba bốn mươi độ.

Chính vội đỡ lấy chén rượu trong tay nàng. Anh nhìn nàng ho, nhìn cái chén còn gần đầy, rồi ngửa cổ uống cạn một hơi. Uống luôn cả chén của mình.

"Phần em, anh uống thay," anh nói. "Coi như xong."

Rồi anh cầm đĩa xôi gấc, véo một miếng nhỏ bằng đầu ngón tay, vê tròn lại, đưa lên trước miệng nàng.

Nguyệt nhìn miếng xôi đỏ thắm trong bàn tay to lớn có vết sẹo. Nàng do dự một giây, rồi há miệng.

Xôi dẻo, béo vị mỡ gấc, ngọt thanh, có chút muối mặn mặn ở cuối. Gấc nhiều chất tạo màu đỏ ấy, nàng nghĩ một cách lạc lõng, tốt cho mắt, cho da, cho người thiếu ăn lâu ngày. Rồi nàng thôi nghĩ. Nàng chỉ nhai, và nhìn anh.

Anh không hỏi lại câu kia. Anh không nhắc đến chuyện đi hay ở. Anh chỉ ngồi đó, vê thêm một miếng xôi nữa, chờ.

Nàng biết nàng phải trả lời câu hỏi ấy, sớm hay muộn. Nhưng không phải đêm nay.

Ngoài kia, gió bấc lại nổi, rít qua kẽ ngói. Ngọn đèn dầu chập chờn, sắp cạn. Trong góc buồng, chậu than vẫn đỏ, và trên giường chỉ có một tấm chăn bông.