چپتر 452: دست‌نویس
چپتر 452: دست‌نویس
ظهرِ روزِ بعد، محلهٔ ۲، خیابانِ سنت میشل.
لومیان خیلی زود فهمید که اینجا با خیابانِ سنت وارو، مقرِّ سازمانِ خیریهٔ رؤیاجویان، فاصلهٔ چندانی ندارد؛ فقط یک بلوک و یک میدان.
همونطور که از محلهٔ هنر انتظار میره... لومیان ابرو بالا انداخت. حس میکرد دارد به حقیقت نزدیکتر میشود و قدمبهقدم به پاسخهایی که میجوید میرسد.
نگاهش را از ابلیسکِ خورشید که با غرور در مرکزِ میدان ایستاده بود گرفت و در امتدادِ خیابانِ سنت میشل قدم زد و مسیری را که از کنارِ ساختمانهای کهنسال و رنگورورفته میگذشت، دنبال کرد.
بیاختیار متوجهِ نقاشانِ فقیری شد که در حاشیهٔ میدان و در دو سوی خیابان روی تختهشاسیهایشان خم شده بودند. موسیقیدانان با گیتار، ویولن و فلوت آهنگهای متنوعی مینواختند. هر از گاهی کبوترهای نامهبرِ سفید باوقار از کنارِ فوارهای میگذشتند که آب را هماهنگ با موسیقی به پایین سرازیر میکرد.
آفتابِ گرمِ پاییزی جذابیتی شاعرانه به این منظره میبخشید.
لومیان که زمانِ زیادی را در محلهٔ بازار گذرانده بود و اغلب درگیرِ افکارِ انتقام، غرق در تحقیقات یا مشغولِ شرکت در ضیافتها بود، کمتر پیش میآمد که در زندگیِ روزمرهٔ هستهٔ مرکزیِ تریر غرق شود.
بیاعتنا به نورِ خورشید و فضای رخوتانگیز، با کلاهِ گردِ قهوهای، پیراهنِ آبیِ روشن و کتوشلوارِ غیررسمیِ زرد مایل به قهوهای، راهش را به سمتِ میخانهای به نامِ «نویسندگانِ درجهسه» کج کرد.
در اینجا بیشترِ مشتریان لباسهای کهنه به تن داشتند، مشروباتِ ارزانقیمت مینوشیدند و با حرارت دربارهٔ موضوعاتِ مختلف بحث میکردند. گاهی که الهامی به سراغشان میآمد، دفترچههای ورقخوردهشان را بیرون میآوردند و با خودنویسهایی که همراه داشتند، افکارشان را یادداشت میکردند.
وقتی لومیان به پیشخوانِ میخانه نزدیک شد، بیاختیار گفتگوی پرشورِ برخی از مشتریان را دربارهٔ جدیدترین نمایشگاهِ هنری شنید.
«اون اثری که اسمش "کافه"ست خیلی بحثبرانگیزه. بعضیا بهخاطرِ رنگهای زنده و ترکیببندیِ جسورانهش تحسینش میکنن و اونو یه اعتراضِ خاموش تو قالبی پوچگرایانه میدونن. بقیه فکر میکنن این یه تلاشِ عمدی برای هنرِ انتزاعیه، یه حقه برای فریب دادنِ عقلِ مردم.»
«به نظرِ من که جذابه. ایدههای هنرمند از طریقِ اون رنگهای درهمتنیده خیلی واضح به تصویر کشیده شده. فقط بهش فکر کنید. مگه خیلی از کافهها همینطوری نیستن؟ پرسروصدا، شلوغ، با آدمایی از پیشینههای مختلف که مثلِ یه ترکیبِ آشفته با هم برخورد میکنن و قاطی میشن...»
«من حاضرم بهش بگم یه شاهکارِ پیشگام تو هنرِ انتزاعی!»
«داری دربارهٔ همون هنرِ انتزاعیای حرف میزنی که هیچوقت نه به رسمیت شناخته شده و نه فروش رفته؟»
لومیان با خودش فکر کرد: کافه... این همون نقاشیای نیست که مولن با باسنش کشید؟ واقعاً کسی هست که براش ارزشِ زیادی قائل باشه؟ ممکنه تبدیل بشه به معروفترین و ارزشمندترین اثرِ زندگیش؟
لبهایش را به هم فشرد و در دل آهی کشید. شما تریریها...
لومیان با رسیدن به پیشخوانِ میخانه، هشت لیک برای یک لیوان آبسنت خرج کرد و صدایش را بالا برد.
«آقایون، من یه سؤال دارم. اگه کسی بتونه جواب بده، پولِ این لیوانِ مشروبش با من!»
وقتی نگاهِ همهٔ افرادِ داخلِ میخانه به سمتش چرخید، لومیان گفت:
«دنبالِ نمایشنامهنویسی به اسمِ گابریل میگردم.
«میخوام برام یه نمایشنامه بنویسه.»
در خیابانِ سنت میشل، تقریباً هر کسی که آدم در خیابان به او تنه میزد ممکن بود نویسنده یا نقاش باشد، چه رسد به میخانهای که به بحثهای ادبی و خلاقیتِ هنریاش معروف بود.
گابریل دیدارهای مکرری با نویسندگانِ همکارش داشت و حتی ممکن بود در آپارتمانِ اجارهایاش میزبانِ دورهمیهای خصوصی باشد. گذشته از اینها، «نورجو» اجراهای موفقی داشت و حسابی محبوب شده بود که این موضوع منافعِ قابلتوجهی برایش به همراه میآورد.
مردِ میانسالی نزدیکِ پیشخوانِ میخانه با لبخند به پرسشِ لومیان جواب داد: «چند روزیه پیداش نیست. میگه خودشو حبس کرده تا یه داستان رو تموم کنه. احتمالاً سرش با نمایشنامهها خیلی شلوغه. نمایشنامهنویسای دیگهام به کارت میان؟ چندتا جوونِ بااستعداد تو همین حوالی هستن.»
چند روزیه پیداش نیست... لومیان لحظهای اخم کرد و بعد چهرهاش آرام شد.
«تا امتحان نکنم چطور میتونم بفهمم؟ من با کلی حسننیت اومدم.»
مردِ میانسال که کتِ رسمیِ مندرسی به تن داشت، زیرِ لب گفت: «بسیار خب. امیدوارم ناامید نشید.»
او لومیان را به خیابانِ سنت میشل، پلاکِ ۳۴ راهنمایی کرد و از پلهها تا طبقهٔ پنجم، نزدیکِ اتاقِ زیرشیروانی بالا رفت.
دیوارهای بیرونی و پلهها ظاهری کمی قدیمی اما همچنان سالم داشتند و در مقایسه با مسافرخانهٔ خروسِ زرین، بهمراتب تمیزتر و جادارتر بود.
مردِ میانسالِ ریشدار درحالیکه به درِ چوبیِ قهوهایِ اتاقِ ۵۰۳ ضربه میزد، به لومیان گفت: «گابریل اینجا زندگی میکنه.»
صدای خفهای پیچید، اما هیچ پاسخی نیامد.
مردِ میانسال با لبخندی زورکی گفت: «شاید رفته بیرون دنبالِ غذا، یا شایدم کارشو تموم کرده و رفته دیدنِ مدیرِ تئاتری که کار رو بهش سفارش داده. میخواید برگردیم میخانه و یه نوشیدنیِ دیگه بخوریم؟ من خودم نویسندهٔ باتجربهای هستم، هرچند هیچوقت سراغِ نمایشنامهنویسی نرفتم. رمانام تو بازارِ زیرزمینی خیلی خوب فروش میرن.»
لومیان درحالیکه نگاهی به درِ قهوهای و محکم بستهشده میانداخت و هیچ نشانهای از اضطراب در چهرهاش نبود، پرسید: «چی نوشتید؟»
مردِ میانسال آهی کشید و گفت: «من "راهب در تعقیبِ سگ" و دنبالهش "سگ در تعقیبِ راهب" رو نوشتم، ولی با اسمِ خودم چاپ نشدن. اولاً، این کار باعث میشد جاسوسا دستگیرم کنن، و ثانیاً رئیسم اجازه نمیداد.»
«یه دنباله؟» لومیان مدتی بود که به بازارِ کتابِ زیرزمینی یا کتابفروشیهای ممنوعه سر نزده بود. آخرین باری که به آنجا رفته بود، برای خریدِ «وقایعنگاریِ مخفیِ امپراتور روزل» بود.
با نگاه به آن مردِ میانسالِ کمی درمانده و چربوچیلی، نگاهش به او عوض شد.
میشد او را یکی از راهنمایانش به دنیای بزرگسالان دانست!
مردِ میانسال آرام سر تکان داد و جواب داد: «ماه پیش دراومد. این دو تا رمان برای رئیسم یه ثروتِ حسابی به هم زد، اما حتی یکدهمِ اونم به من نرسید، نه، حتی یکصدمش!»
لومیان پرسید: «رئیس؟» او به یاد آورد که بارد، یکی از اعضای کلیدیِ دروغ آوریل، زمانی «تاریخچهٔ سرّیِ امپراتور روزل» را نوشته بود. این را فرصتی دید تا از سازوکارِ این حرفه سر در بیاورد و برای ردیابیهای آینده آماده شود.
مردِ میانسال دوباره آه کشید.
«ما حقِ مؤلف نداریم، فقط ابزارِ نوشتنِ رئیسیم. برای دستنوشتههامون یه حقوقِ ثابت اما ناچیز بهمون میده، مسیر و شرایطِ نوشتن رو برامون تعیین میکنه و بعد از طریقِ کانالهای خودش میفروشتشون.
توی خیابانِ سنت میشل، نویسندههای درجهسهای مثلِ من زیادن که حتی اسمِ مستعار هم ندارن. ما مثلِ کارگرای خطِ تولیدیم.»
لومیان با احترام پرسید: «میشه اسمتون رو بدونم؟»
مردِ میانسال جواب داد: «رابه.» چشمانش که به لومیان دوخته شده بود، پر از امید بود.
لومیان بیشتر در دنیای ادبیاتِ زیرزمینی کاوش کرد، اطلاعاتی به دست آورد و در نهایت گفت: «اگه تلاشم برای توافق با گابریل به جایی نرسید، به این فکر میکنم که به شما یه فرصت بدم.»
شادیِ رابه کاملاً آشکار بود. جواب داد: «تا وقتی رئیس مأموریتِ جدیدی بهم نده، هر روز منو همینجا پیشِ «نویسندگانِ درجهسه» پیدا میکنید!»
لومیان که پایین رفتنِ این نویسندهٔ زیرزمینی — یکی از راهنمایانِ بسیاری از جوانانِ اینتیسی — را از پلهها تماشا میکرد، سیمی از جیبش بیرون آورد و قفلِ درِ گابریل را باز کرد.
در مقایسه با اتاقِ این نمایشنامهنویس در مسافرخانهٔ خروسِ زرین، این فضا بسیار وسیعتر بود و یک حمام و یک اتاقخوابِ کوچک داشت. علاوه بر آن، بهعنوانِ اتاقِ نشیمن، اتاقِ کار، اتاقِ غذاخوری و آشپزخانه هم استفاده میشد. اجاقِ زغالسنگی برای پختوپز با نظم در گوشهای قرار داشت.
لومیان بهسرعت اتاق را از نظر گذراند و دستهای کاغذِ درهمریخته را که شبیهِ دستنوشته بود، روی میزِ کنارِ پنجره دید.
درِ چوبی را پشتِ سرش بست و بهطرفِ میز رفت.
دستخطِ گابریله. رابه راست میگفت. اینجا قطعاً خونهٔ گابریله…
لومیان این را با خود اندیشید، دستهٔ کاغذها را برداشت و شروع به بررسیشان کرد.
بهطرفِ اتاقخواب رفت و یک شلوارِ کارِ سیاهرنگ را دید که بیتفاوت روی تخت افتاده بود. این منظره شکِ قبلیاش را تأیید کرد — جای درستی آمده بود.
این همان شلواری بود که گابریل در گذشته بارها میپوشید.
با این حال، خودِ نمایشنامهنویس بهطرزِ آشکاری غایب بود.
با یادآوریِ حرفِ رابه که چند روزی میشد گابریل را ندیده بودند، احتیاطِ لومیان بیشتر شد.
او درست مانندِ شکارچیای که حرکاتِ طعمهاش را ردیابی میکند، تمامِ وسایلِ اتاق را با دقت بررسی کرد.
پس از چند دقیقه، لومیان یک فنجانِ چینیِ سفیدرنگ و تکدسته را از روی میز برداشت. متوجه شد که هنوز حدودِ یکسومِ آن آبِ سرد دارد و گردوغبار روی سطحش شناور است؛ غباری که برای چشمانِ آدمِ عادی بسیار نامحسوستر از آن بود که بهوضوح دیده شود.
حداقل یه روز گذشته.
دلِ لومیان از نگرانی فشرده شد.
چه بلایی ممکنه سرِ گابریل اومده باشه؟
ممکنه شهرتش توجهِ جاسوسای دولتی رو برای یه «گفتگو» جلب کرده باشه؟ یا شاید ناخواسته هدفِ آدمرباهایی قرار گرفته که دنبالِ پولن؟
لومیان فنجانِ چینی را کنارِ دستنوشته گذاشت و با دقت اتاق را گشت تا هرگونه سرنخ یا نشانهٔ مهمی را پیدا کند. جستجویش هیچ نتیجهٔ قابلتوجهی نداشت.
بهطرفِ میز برگشت و دستهٔ دستنوشتهها را برداشت؛ مشتاق بود پیش از غیبتِ بیدلیلِ گابریل، در کارهای او کاوش کند.
نمایشنامه داستانِ نویسندهای دستوتنگ را روایت میکرد که مسیرش با زنی که مجبور شده بود به یک سازمانِ خلافکار بپیوندد، تلاقی میکرد. آنها در کنارِ هم، در یأس، درد، شکنجه و سختیِ زندگیِ روزمرهٔ مشترکشان، آرامش یافتند. به یکدیگر دلگرمی و گرما بخشیدند و در نهایت این امر باعث شد سردبیرِ روزنامه نویسنده را به رسمیت بشناسد و درآمدِ ثابتی پیدا کند. شهرتِ او پیوسته بیشتر میشد، در حالی که زن که هنوز در شرایطِ خود گرفتار بود، تصمیم گرفت ناپدید شود.
پیش از آنکه داستان به پایان برسد، با متنی دربارهٔ ناپدید شدنِ معشوق و افکارِ درونیِ نویسنده تمام میشد:
«او اینجاست؛
معشوقِ من از دلِ شب رسیده است.
او رفته است؛
معشوقِ من بهسوی مهمانخانهٔ دوردست رفت...»
اشاره به واژهٔ «مهمانخانه» باعث شد پیشانیِ لومیان تکان بخورد.
با اینکه در نمایشنامه واژهای عادی بود، اما بهخاطرِ افکار و تداعیهای روزمرهاش، برای او برجسته شد و ارتباطاتی را در ذهنش جرقه زد.
نگاهش ناگهان از دستنوشته به میز چرخید.
در یک لحظه، فنجانِ چینیِ سفیدرنگ و تکدسته که آن را کنارِ دستنوشته گذاشته بود، به شکلی به جای اصلیاش برگشته بود!
چشمانِ لومیان باریک شد و عضلاتِ زیرِ لباسش منقبض شدند.
بهعنوانِ یک شکارچی، حافظهای تزلزلناپذیر برای هر تغییری که در محیطِ اطرافش ایجاد میکرد داشت — این بخشِ بنیادینِ وجودش بود!
موجودی که با چشمِ غیرمسلح بهسختی میشه پیداش کرد و فقط با یه سری ردپا میشه تأییدش کرد.
لومیان در سکوت اطلاعاتی را که ژنا از مقامات منتقل کرده بود، به یاد آورد.
ناگهان دست در جیب برد و عینکی بیرون آورد.
عینکی قهوهای با فریمِ طلایی بود — عینکِ رازکاوی!