ตอนที่ 5 เงินมาจากไหน

เมื่อเห็นเขายอมกินเสียที อี้หนิงก็เลิกสนใจ หันกลับมาจัดการผักก้อนนึ่งในชามของตัวเองต่อ ทันใดนั้นสายตาก็เหลือบเห็นอะไรบางอย่างอยู่บนพื้นข้างเท้าของตัวเอง

มันคือ เงิน 5 เหรียญเฟิน

อี้หนิงกะพริบตาปริบ ๆ เงินห้าเฟินมาอยู่ตรงนี้ได้อย่างไร?

เมื่อครู่ตอนเธอยกอาหารออกมา เธอจำได้ว่าพื้นบริเวณนี้ไม่มีอะไรตกอยู่เลย หรือจะเป็นเงินที่คนในบ้านทำตกไว้?

เธอจึงก้มลงไปเอื้อมมือหยิบเหรียญนั้นขึ้นมา ก่อนจะหันไปถามแม่สามีที่กำลังเคี้ยวผักก้อนนึ่งอยู่

“แม่คะ... แม่ทำเงินหล่นไว้หรือเปล่า?”

ชุนฟางมองเหรียญที่ลูกสะใภ้หยิบขึ้นมา แล้วส่ายหน้า

“ไม่ใช่ของแม่หรอก"

“ไม่ใช่หรือคะ?” อี้หนิงหันไปมองเผิงซิ่ว

เด็กสาวส่ายหน้าทันที "ฉันไม่มีเงินหรอก"

คำตอบนั้นตรงเสียจนอี้หนิงพูดไม่ออกไปชั่วขณะ เธอจึงหันไปทางคนสุดท้าย

“ของคุณหรือ?”

เผิงเทียนส่ายหน้าเช่นกัน

แปลก...

ถ้าไม่ใช่ของใครสักคนในบ้าน แล้วมันมาจากไหน?

“ถ้าไม่รู้ว่าเป็นของใคร งั้นให้แม่เก็บไว้เถอะค่ะ” อี้หนิงยื่นเหรียญให้แม่สามี

ชุนฟางมองเหรียญห้าเฟินตรงหน้า ดวงตาที่เคยหม่นหมองพลันเป็นประกาย ก่อนจะค่อย ๆ ยื่นมือออกไปรับ รอยยิ้มบาง ๆ ปรากฏขึ้นบนใบหน้าที่เต็มไปด้วยริ้วรอย

“ดีจริง ๆ”

หญิงชราพลิกเหรียญในมือดูไปมาอย่างดีอกดีใจ

“พรุ่งนี้แม่จะเอาไปซื้อเกลือนะ”

อี้หนิงที่กำลังกัดผักก้อนนึ่งชะงักไปเล็กน้อย เธอมองใบหน้าเปื้อนยิ้มของแม่สามีด้วยความประหลาดใจ

เงินห้าเฟินหากเทียบกับค่าเงินในโลกที่เธอจากมา มันเป็นจำนวนเงินที่น้อยเสียจนแทบไม่มีใครก้มลงเก็บด้วยซ้ำ แต่ท่าทางดีใจของแม่สามีกลับทำให้เธออดสงสัยไม่ได้

อี้หนิงลังเลอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนถามขึ้นด้วยความอยากรู้

"แม่คะ เงินห้าเฟินนี่... ซื้ออะไรได้บ้างหรือคะ?”

ทันทีที่คำถามหลุดออกจากปาก ทั้งโต๊ะก็เงียบลงอีกครั้ง

มือของชุนฟางที่กำลังจะเก็บเหรียญใส่กระเป๋าเสื้อหยุดชะงัก

เผิงซิ่วซึ่งนั่งกินอยู่ข้าง ๆ ก็หยุดเคี้ยวทันที

แม้แต่เผิงเทียนที่กำลังก้มหน้ากินโจ๊กยังเงยหน้าขึ้นมามองเธอ

อี้หนิงกะพริบตาปริบ ๆ “ทำไมมองฉันแบบนั้นอีกแล้ว?”

“พี่ไม่รู้จริง ๆ หรือ?” เผิงซิ่วถามด้วยสีหน้าประหลาดใจ

“ก็...” อี้หนิงเพิ่งรู้ตัวว่าถามอะไรที่ไม่ควรถามออกไปเสียแล้ว

แน่นอนว่าอี้หนิงคนเดิมย่อมรู้ แม้เจ้าของร่างเดิมจะขี้เกียจและไม่เอาไหน แต่เรื่องใช้เงินกลับเก่งเป็นที่หนึ่ง

เงินที่เผิงเทียนหามาได้ไม่น้อยจึงถูกใช้ไปกับสบู่หอม ครีมทาหน้า ผ้าผูกผม และเสื้อผ้าของเธอ

บางครั้งเผิงเทียนทำงานหนักอยู่หลายวันกว่าจะเก็บเงินได้สักสิบเหมา ทว่าเจ้าของร่างเดิมกลับเอาเงินที่เขาหามาอย่างยากลำบากไปใช้จนเกลี้ยงภายในวันเดียว

เมื่อคิดถึงตรงนี้ อี้หนิงก็รู้สึกกระอักกระอ่วนขึ้นมา ก่อนจะรีบแก้ตัว

“ฉันหมายถึง...ช่วงนี้ของขึ้นราคาหรือเปล่า เลยอยากรู้ว่าห้าเฟินยังซื้ออะไรได้บ้าง”

“…” เผิงซิ่วหรี่ตามองเธอ สีหน้าบ่งบอกชัดเจนว่าไม่เชื่อแม้แต่คำเดียว

อี้หนิงจึงแสร้งทำเป็นมองไม่เห็น หยิบผักก้อนนึ่งขึ้นมากัดกินต่อ

ชุนฟางเองก็ไม่ได้ซักถามอะไร เธอเพียงคิดว่าลูกสะใภ้เพิ่งฟื้นจากไข้สูง บางทีอาจยังมึนงงอยู่บ้าง จึงตอบอย่างใจเย็น

“ห้าเฟินซื้อของได้หลายอย่างนะ อย่างเกลือก็ซื้อได้จำนวนหนึ่ง หรือจะซื้อไข่ไก่หนึ่งฟองก็ได้ ถ้าเป็นไม้ขีดไฟก็ซื้อได้ตั้งสองกล่อง”

อี้หนิงฟังอย่างตั้งใจ พร้อมคำนวณค่าเงินอยู่ในใจเงียบ ๆ

สิบเฟินเท่ากับหนึ่งเหมา

สิบเหมาเท่ากับหนึ่งหยวน

นั่นหมายความว่าหนึ่งหยวนมีค่าเท่ากับหนึ่งร้อยเฟิน

เมื่อเข้าใจอัตราเงินคร่าว ๆ แล้ว เธอจึงถามต่อ

“แล้วพวกข้าวกับแป้งล่ะคะ?”

“พวกนั้นไม่เหมือนกัน ต่อให้มีเงินก็ใช่ว่าจะเดินเข้าไปซื้อได้ตามใจ ต้องมีคูปองธัญพืชด้วย”

“คูปองธัญพืช?” อี้หนิงทวนคำอย่างลืมตัว

เผิงซิ่วที่นั่งอยู่ข้าง ๆ มองเธอด้วยสีหน้าเหลือเชื่อยิ่งกว่าเดิม

“พี่ไม่เป็นอะไรจริง ๆ ใช่ไหม?”

“ฉันก็แค่ถาม”

“แต่เรื่องพวกนี้เด็กยังรู้เลย!”

“ซิ่วซิ่ว” ชุนฟางเอ่ยปรามลูกสาวเบา ๆ ก่อนหันมาอธิบายให้ลูกสะใภ้ฟังต่อ

“ของหลายอย่างต้องใช้คูปอง ไม่ใช่มีเงินแล้วจะซื้อได้ทั้งหมด อย่างข้าว แป้ง น้ำตาล น้ำมัน หรือผ้า พวกนี้ล้วนต้องใช้คูปอง”

อี้หนิงเริ่มเข้าใจขึ้นมาบ้างแล้ว เธอเคยอ่านเรื่องระบบปันส่วนของจีนในอดีตผ่าน ๆ อยู่เหมือนกัน แต่การอ่านจากหนังสือกับการต้องมาใช้ชีวิตอยู่จริง ๆ ย่อมแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

“หมายความว่าถ้าฉันมีเงิน แต่ไม่มีคูปองก็ซื้อของไม่ได้?”

ชุนฟางพยักหน้า “ใช่!…บางทีของที่สหกรณ์หมดก็ต้องรอ”

คราวนี้อี้หนิงฟังแล้วก็รู้สึกปวดหัวขึ้นมาทันที ในโลกเดิมถ้าเธออยากซื้อข้าวสารก็แค่เดินเข้าซูเปอร์มาร์เก็ตก็ซื้อได้เลย ขอเพียงมีเงินทุกอย่างแทบจะแก้ไขได้หมด

แต่ที่นี่กลับไม่เหมือนกัน มีเงินอย่างเดียวไม่พอ ยังต้องมีคูปอง มีคูปองแล้วก็ใช่ว่าจะมีของให้ซื้อ ยุ่งยากจริง ๆ

อี้หนิงมองเหรียญห้าเฟินในมือแม่สามีอีกครั้ง เธอก็เข้าใจว่าทำไมแม่สามีถึงดีใจขนาดนั้น

“แล้วบ้านเรามีเงินอยู่เท่าไรคะ?”

คำถามนี้ทำให้ชุนฟางชะงัก เผิงซิ่วเองก็เงียบลงเช่นกัน

อี้หนิงเห็นสีหน้าของทั้งสองคนแล้วรู้สึกถึงลางไม่ดีขึ้นมาทันที

“อย่าบอกนะว่า...ไม่มีเลย?”

“ก็ไม่ถึงกับไม่มี” ชุนฟางตอบเสียงเบา พลางเหลือบมองลูกชายที่นั่งเงียบมาตลอด ก่อนจะถอนหายใจเบาๆ

“เงินที่อาเทียนไปรับจ้างมาได้ช่วงก่อนยังเหลืออยู่บ้าง แต่ต้องเก็บเอาไว้ซื้อยาให้แม่”

อี้หนิงหันไปมองเผิงเทียน ชายหนุ่มนั่งก้มหน้ากินโจ๊กเงียบ ๆ ราวกับเรื่องที่กำลังพูดถึงไม่เกี่ยวอะไรกับตัวเอง ทั้งที่ค่าใช้จ่ายทุกอย่างในบ้านล้วนเป็นเงินที่เขาหามา

เขาต้องทำงานหนักแค่ไหนกัน ถึงจะหาเงินมาเลี้ยงดูคนทั้งครอบครัวได้?

แล้วยังมีภรรยาที่เอาแต่ใช้เงินอย่างไม่รู้จักประหยัดอีกคน แค่คิดอี้หนิงก็รู้สึกเหนื่อยแทนแล้ว

ไม่ได้การ!

หากยังปล่อยให้เป็นเช่นนี้ต่อไป ครอบครัวนี้คงไม่มีวันลืมตาอ้าปากได้แน่ เธอต้องรีบหาทางทำอะไรสักอย่าง

อี้หนิงก้มลงมองผักก้อนนึ่งที่เหลืออยู่ในชามของตัวเอง สิ่งที่เธอมีติดตัวมาจากโลกเดิมคือฝีมือทำอาหาร

ยังไม่ได้!

ในยุคนี้การค้าขายส่วนตัวยังไม่ใช่เรื่องที่จะทำได้อย่างเสรี หากไม่รู้กฎเกณฑ์แล้วทำอะไรบุ่มบ่ามไป เงินยังไม่ทันหาได้ อาจหาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัวเสียก่อน อี้หนิงจึงเก็บความคิดนั้นเอาไว้เงียบ ๆ สิ่งที่สำคัญที่สุดตอนนี้คือ กินให้อิ่มก่อน

เธอหยิบผักก้อนนึ่งลูกสุดท้ายขึ้นมา แต่ขณะที่กำลังจะกัด สายตากลับเหลือบไปเห็นเผิงเทียนมองมาทางเธอพอดี

ชายหนุ่มรีบหลบสายตาแทบจะทันที

อี้หนิงชะงัก เธอมองเขาอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนมองชามโจ๊กที่ตอนนี้พร่องไปกว่าครึ่ง

“อร่อยไหม?”

เผิงเทียนเงยหน้าขึ้นมองเธออีกครั้ง

อี้หนิงชี้ไปที่ผักก้อนนึ่งในมือของเขา

“ฉันถามว่า อันนี้อร่อยไหม?”

เผิงเทียนนิ่งไปครู่หนึ่ง ก่อนจะพยักหน้าเบา ๆ

เพียงเท่านั้น อี้หนิงก็ยิ้มออกมาโดยไม่รู้ตัว อย่างน้อยอาหารที่เธอทำก็ยังพอถูกปากเขา

ทว่ารอยยิ้มนั้นกลับทำให้เผิงเทียนนิ่งค้างไปชั่วขณะ ตลอดสองปีที่ผ่านมา ภรรยาของเขาไม่เคยยิ้มให้เช่นนี้มาก่อน

ทุกครั้งที่เธอมองมา หากไม่ใช่สายตารังเกียจก็มักเป็นความหงุดหงิดรำคาญใจ แต่วันนี้กลับแตกต่างออกไป ไม่เพียงเข้าครัวทำอาหารให้ทุกคนกิน ยังพูดจาดี ๆ กับเขา และถึงกับยิ้มให้เพียงเพราะเขาพยักหน้าว่าอาหารอร่อย

เขาขมวดคิ้วด้วยความสงสัย เหตุใดคนคนหนึ่งถึงเปลี่ยนไปได้มากขนาดนี้ในเวลาเพียงแค่คืนเดียว?

แต่สุดท้ายเขาก็ไม่ได้ถามอะไร และถึงจะอยากถาม เขาก็ถามออกมาไม่ได้อยู่ดี

ชายหนุ่มจึงทำเพียงก้มหน้าลง แล้วค่อย ๆ กัดผักก้อนนึ่งในมืออีกคำ

อี้หนิงเองก็ก้มหน้ากินต่อเช่นกัน ทว่าขณะที่กำลังจะกลืนคำสุดท้ายเข้าลงคอ หางตากลับเหลือบเห็นบางอย่างสะท้อนแสงอยู่ข้างขาโต๊ะ

เธอค่อย ๆ ก่อนก้มไปมองให้ชัดอีกครั้ง

มีเหรียญตกอยู่อีกแล้ว?

และยังเป็นเหรียญห้าเฟินเหมือนเมื่อครู่อีกด้วย!

เธอรีบหยิบเหรียญขึ้นมา พลิกดูด้านหน้าและด้านหลังอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะเงยหน้าขึ้นมองทุกคนบนโต๊ะ

“แม่คะ”

ชุนฟางเงยหน้า “หืม?”

อี้หนิงแบมือออก

“มีเงินตกอยู่อีกแล้วค่ะ”

“อีกแล้วหรือ?”

คราวนี้เผิงซิ่วรีบก้มลงมองพื้นรอบโต๊ะทันที ราวกับหวังว่าจะมีเหรียญตกอยู่อีก

“แปลกจัง เมื่อกี้ฉันก้มมองดูแล้วทำไมไม่เห็นเลย”

ชุนฟางมองเหรียญในมือลูกสะใภ้ด้วยแววตายินดี

“วันนี้บ้านเราคงมีโชคจริง ๆ”

อี้หนิงมองรอยยิ้มของแม่สามี ก่อนยื่นเหรียญให้เหมือนครั้งก่อน

“แม่เก็บไว้เถอะค่ะ”

“ให้แม่อีกหรือ?”

“ค่ะ ฉันยังไม่มีอะไรต้องใช้”

ชุนฟางมองลูกสะใภ้ด้วยความประหลาดใจ เมื่อก่อนถ้าอี้หนิงเห็นเงินแม้เพียงเฟินเดียว เธอไม่มีทางยอมปล่อยให้หลุดจากมือตัวเองง่าย ๆ แต่วันนี้กลับยื่นเงินให้ถึงสองครั้งโดยไม่ลังเล

“งั้นแม่เก็บไว้ก่อน หากเธออยากได้อะไรค่อยมาบอกแม่”

อี้หนิงพยักหน้า “ค่ะ”

เผิงซิ่วมองพี่สะใภ้ด้วยสีหน้าประหลาดใจอีกครั้ง แต่ครั้งนี้กลับไม่ได้พูดเหน็บแนมอะไร

ส่วนเผิงเทียนเขามองอี้หนิงอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะหลุบตาลงเงียบ ๆ

มีเพียงอี้หนิงที่ยังจ้องพื้นตรงจุดพบเหรียญเมื่อครู่ด้วยความสงสัย

สองครั้งแล้ว

ถ้าครั้งเดียวอาจเรียกว่าบังเอิญ แต่สองครั้งติดกันมันยังจะเป็นเรื่องบังเอิญอีกหรือ?

หมายเหตุ: ในประเทศจีนช่วงทศวรรษ 1970 สินค้าจำเป็นหลายชนิดอยู่ภายใต้ระบบปันส่วน การซื้อจึงต้องใช้ คูปองควบคู่กับเงินสด และมีการจำกัดจำนวนที่ซื้อได้ ส่วนในชนบท การเลี้ยงสัตว์ก็อยู่ภายใต้ข้อกำหนดของแต่ละพื้นที่ โดยส่วนใหญ่แต่ละครอบครัวได้รับอนุญาตให้เลี้ยงไก่ได้ไม่เกินสองตัว

*ย้ำอีกครั้งนิยายเรื่องนี้ไม่ได้อิงประวัติศาสตร์ทั้งหมดเขียนตามจินตนาการอันหลุดโลกของนักเขียนเท่านั้น