Bát cháo khét

Ngân tỉnh dậy vì tiếng mẹ thì thầm với ai đó ngoài cửa.

"Chị cứ đi làm đi. Em trông cho. Cái Cá nó trúng gió thôi, đánh cảm rồi, hôm nay nằm là khỏi."

Giọng bà Lụa. Rồi tiếng mẹ, nhỏ và rời rạc.

"Em xin nghỉ thì mất ngày công, bác ạ. Mà để nó nằm thế này em không yên."

"Mất ngày công thì lấy gì mà đong gạo? Đi đi. Có gì em cho thằng Sơn chạy ra kho gọi."

Ngân muốn ngồi dậy nói với mẹ là con không sao, nhưng vừa nhấc đầu khỏi gối thì cả căn phòng nghiêng đi. Trần nhà vàng, vệt nước hình bản đồ, sợi dây điện, tất cả trôi sang một bên rồi từ từ trôi về. Cô nằm xuống lại. Thái dương đập thình thịch như có ai gõ búa đóng đinh từ bên trong.

Trên gối còn một vệt máu đã khô thành màu nâu. Ai đó đã lật áo gối, nhưng lật không hết.

Mẹ vào, cúi xuống sờ trán cô. Bàn tay mẹ ráp, có mùi xà phòng giặt và mùi bao tải.

"Còn nóng. Nhưng đỡ hơn đêm qua rồi." Mẹ ngồi xuống mép giường tre. "Mẹ đi ca sáng, trưa mẹ tranh thủ về. Con nằm yên đấy, không được dậy làm gì hết. Nghe chưa?"

"Con nghe rồi mẹ."

"Đêm qua con làm mẹ sợ chết khiếp." Mẹ nói, rồi không nói thêm. Mẹ chỉ ngồi đó một lúc, nhìn cô, như đang cân nhắc một câu hỏi. Ngân nhắm mắt lại. Cô không muốn nói dối mẹ lần thứ hai trong cùng một ngày.

Tiếng dép mẹ xa dần ngoài hành lang.

Khi Ngân mở mắt lần nữa, nắng đã lên đến nửa khung cửa sổ. Sơn ngồi xổm cạnh giường, hai tay ôm gối, nhìn cô chằm chằm.

"Chị tỉnh rồi à?"

"Ừ. Sao em không đi đá bóng?"

Mọi sáng thứ Sáu trong mùa hè, thằng bé đều ôm quả bóng lá chuối xuống sân, đá với bọn trẻ dãy nhà B cho đến khi mặt đỏ gay và bà Lụa phải ra ban công gọi về. Ngân biết điều đó, không phải từ ký ức của cô bé Cá, mà từ gần một tuần qua chính mắt cô nhìn thấy.

"Em không đi," Sơn nói. "Mẹ bảo em trông chị."

"Chị có làm sao đâu."

"Chị chảy máu mũi đầy ra áo. Em thấy rồi." Thằng bé nói rất nghiêm, giọng của người lớn bắt chước. "Bố cũng chảy máu, rồi bố nằm. Chị không được nằm."

Ngân không trả lời được. Cô nhìn thằng bé, nhìn hai đầu gối trầy xước, cái áo may ô đã giãn cổ, đôi mắt đen to quá khổ trong khuôn mặt gầy. Nó bảy tuổi. Ba tháng trước nó thấy bố được khiêng về nhà trên cáng, đầu quấn băng. Đêm qua nó thấy chị nó nằm mê man, máu chảy ròng ròng từ mũi xuống cằm.

Nó sợ. Nó không nói là nó sợ.

"Chị không nằm lâu đâu," cô nói. "Hôm nay thôi. Mai chị dậy."

"Thật không?"

"Thật."

Sơn nhìn cô thêm một lúc, như để kiểm tra. Rồi nó đứng dậy, kéo quần lên.

"Thế em nấu cháo cho chị ăn."

"Em biết nấu à?"

"Bà Lụa dạy em rồi. Cháo hành. Bà bảo người ốm ăn cháo hành cho ra mồ hôi."

Ngân định bảo nó để chị nấu, nhưng nghĩ đến việc phải đứng ở bếp chung ngoài hành lang, cạnh cái bếp dầu nóng hầm hập, cô thấy mắt mình hoa lên. Cô gật đầu.

"Ừ. Em đong gạo ít thôi nhé. Một nắm là đủ. Nhớ vặn bấc nhỏ."

"Em biết rồi!"

Thằng bé chạy ra ngoài, rồi chạy vào lấy cái nồi nhôm quai cháy, rồi chạy ra, rồi lại chạy vào lấy bao diêm. Ngân nghe tiếng nó lạch cạch bên ngoài, tiếng bà Lụa nói vọng từ bên kia hành lang: "Vo gạo cho sạch vào. Nước vo đổ vào xô để tưới cây, đừng đổ đi." Tiếng que diêm quẹt hỏng ba lần mới cháy.

Cô nằm nghe những âm thanh ấy và thấy lạ. Ở kiếp trước, khi ốm, cô tự đi mua thuốc, tự nấu mì, tự nằm. Ở trại trẻ, khi một đứa sốt, các cô bảo mẫu cho uống viên hạ sốt rồi cho nằm riêng ở phòng y tế, cửa đóng, để khỏi lây cho những đứa khác. Cô đã ở trong căn phòng y tế ấy nhiều lần. Cô nhớ cái quạt trần quay chậm, nhớ tiếng trẻ con chơi ngoài sân, xa và vui, không liên quan gì đến mình.

Bên ngoài, Sơn đang hát một bài hát thiếu nhi, sai lời, át cả tiếng dầu xèo xèo.

Bố vẫn nằm sau tấm rèm, thở đều.

Ngân nghiêng đầu nhìn sang. Sáng nay chưa ai xoa bóp cho bố. Chưa ai lật người bố sang bên. Cô biết mẹ đã lau mặt cho bố trước khi đi làm, vì chiếc khăn mặt vắt trên thành giường còn ướt. Nhưng mẹ không biết lật người, mẹ sợ làm bố đau, và việc ấy mấy hôm nay là việc của cô.

Cô gắng ngồi dậy. Lần này phòng chỉ nghiêng một chút. Cô bám vào thành giường tre, trườn sang, kéo tấm rèm ra. Mất gần năm phút để đi được ba bước. Khi cô đặt tay lên vai bố để lật ông sang phía tường, tay cô run đến mức phải dừng lại thở.

Cô nghĩ đến đêm qua. Cô đã ở trong vườn bao lâu? Cô không biết. Cô chỉ nhớ mình đã gieo ngải cứu dọc bờ phía đông, rồi gieo lá lốt dưới chân thành giếng vì lá lốt ưa ẩm, rồi chia lại luống kinh giới, rồi xới thêm một luống nữa để dành. Trong vườn không có mặt trời, không có bóng đổ, không có tiếng gà gáy hay tiếng loa phường, không có gì để biết thời gian đang đi. Cô cứ làm, làm, cho đến khi đầu óc váng vất và cô nghĩ là vì mình đói.

Khi cô nghĩ đến căn phòng và mở mắt ra, chiếc đồng hồ quả lắc bên nhà bà Lụa vừa điểm một tiếng. Một giờ sáng. Cô vào vườn lúc chín giờ tối.

Bốn tiếng.

Cơn sốt đến ngay sau đó, như thể nó đã đứng chờ sẵn ở đầu giường. Rồi máu mũi.

Ngân lật được bố sang bên. Cô kê gối vào lưng ông, kéo vạt áo lên xem chỗ xương cùng. Vết đỏ vẫn đỏ, chưa loét thêm. Cô thở ra một hơi dài, rồi ngồi bệt xuống sàn xi măng cạnh giường, lưng tựa vào chân giường, vì không còn sức đi về.

Sơn bưng bát cháo vào, hai tay giữ chặt, bước từng bước một như đi trên cầu khỉ.

Mùi khét vào trước.

"Nó hơi cháy ở đáy," thằng bé nói ngay, trước khi chị kịp hỏi. "Em quên khuấy. Nhưng em múc ở trên, không múc ở dưới."

Bát cháo trắng đục, lổn nhổn hạt gạo chưa nở hết, hành lá thái to bằng đốt ngón tay nổi lềnh bềnh. Mùi khét quện với mùi hành sống. Sơn đặt bát xuống sàn, cạnh chị, rồi ngồi xổm bên cạnh, chờ.

Ngân cầm thìa. Cô thổi, rồi ăn một thìa.

Cháo nhạt, khét, hành hăng. Một hạt gạo sống lạo xạo dưới răng.

"Ngon không chị?"

"Ngon," cô nói. "Em cho muối chưa?"

Sơn vỗ trán. "Em quên!"

Thằng bé chạy đi lấy lọ muối. Ngân ăn thìa thứ hai, thứ ba. Mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán, sau gáy, đúng như bà Lụa nói. Khi Sơn quay lại, rắc một nhúm muối to vào bát, cô ăn tiếp, ăn đến khi thấy đáy.

Sơn ngồi bệt xuống cạnh chị, tựa lưng vào chân giường bố. Hai chị em ngồi thế một lúc, không ai nói gì. Nắng đã xuống khỏi cửa sổ, đổ thành một vệt dài trên sàn.

"Chị ơi," Sơn nói, mắt nhìn vào vệt nắng. "Bố có nghe được mình nói không?"

"Chị không biết. Có thể có."

"Thế em kể chuyện cho bố nghe được không?"

"Được."

Thằng bé nghĩ một lúc. Rồi nó quay người lại, quỳ lên, chống cằm lên mép giường, ngay cạnh bàn tay bố.

"Bố ơi, bố có nhớ hôm đi xem chiếu bóng không? Hôm ở sân vận động ấy. Có phim đánh nhau, có xe tăng, có ông bộ đội cầm cờ. Người ta đông lắm, em không nhìn thấy gì, em khóc. Rồi bố bế em lên vai. Bố bảo ngồi đây là ghế hạng nhất." Nó dừng lại, nuốt nước bọt. "Em ngồi trên vai bố, em nhìn thấy hết. Em nhìn thấy cả cái máy chiếu nó kêu rè rè. Lúc về bố cõng em suốt từ sân vận động về nhà, em ngủ quên, nước dãi chảy ra cổ bố. Bố không mắng."

Nó quay sang Ngân. "Chị có đi hôm đấy không?"

Ngân lục trong ký ức của cô bé Cá. Có. Một tối tháng Ba, trời còn lạnh. Cô bé đi cùng bọn bạn cùng lớp, đứng ở hàng đầu, quay lại thì thấy bố đứng tận cuối sân, cao hơn hẳn mọi người vì trên vai có thằng Sơn. Bố giơ tay vẫy. Cô bé ngượng, giả vờ không thấy.

"Có," Ngân nói. "Chị đứng đằng trước."

"Thế chị có thấy em không?"

"Có. Em ngồi cao nhất sân."

Sơn cười toe, rồi quay lại với bố. "Bố dậy thì bố cõng em đi xem nữa nhé. Em lớn rồi, em nặng hơn rồi, nhưng bố khỏe mà."

Bố không động đậy. Ngực ông lên xuống chậm và đều. Mấy ngón tay nằm yên trên tấm chăn mỏng.

Ngân quay mặt về phía tường.

Cô không biết mình khóc từ lúc nào. Nước mắt chảy ra không có tiếng, chảy xuống cằm, nhỏ vào cổ áo. Cô không khóc vì bố, không hẳn. Cô khóc vì một thứ cô không có tên để gọi. Vì một người đàn ông cô chưa từng nói chuyện cùng, chưa từng nghe giọng, mà con trai ông vẫn nhớ hơi ấm trên vai ông. Vì cô bé Cá đã giả vờ không thấy bố vẫy tay. Vì suốt cả kiếp trước, chưa một lần nào cô được ai cõng về nhà.

Vì bây giờ, ở đây, có một đứa trẻ nghỉ đá bóng để ngồi trông cô.

Sơn quay lại. "Chị khóc à?"

"Không. Khói bếp cay mắt."

"Bếp ở ngoài kia mà."

"Thì khói bay vào."

Thằng bé nhìn chị nghi ngờ, rồi tự lấy vạt áo may ô của mình lau mặt cho chị, mạnh tay đến mức mũi cô đau. Áo nó có mùi mồ hôi trẻ con và mùi khét của nồi cháo.

Buổi chiều, Ngân ngủ một giấc dài không mộng. Khi tỉnh, cơn đau đầu đã lùi lại thành một tiếng ù nhỏ phía sau gáy. Cô ngồi dậy được mà phòng không nghiêng nữa.

Sơn ngủ gục bên mép giường bố, miệng hé mở.

Ngân rón rén lấy cuốn vở học trò cũ trong ngăn kéo bàn. Trang có dòng chữ "Luật của vườn" vẫn ở đó, ba dòng viết bằng bút chì, nét chữ của cô nhưng tay của cô bé Cá, hơi nghiêng, hơi tròn.

*1. Mỗi ngày ba gáo. Gáo thứ tư giếng khô. Ngày mới tính từ nửa đêm.*

*2. Cây mọc nhanh gấp mười.*

*3. Chỉ mang ra được thứ cầm trên tay.*

Cô cầm bút chì, nghĩ rất lâu. Rồi viết.

*4. Không ở trong vườn quá một canh giờ. Vườn lấy sức người.*

Cô nhìn dòng chữ ấy. Rồi cô gạch chân hai lần.

Cô nghĩ đến dòng chữ mực tàu ở trang đầu cuốn sổ giấy dó: *Người khỏe thì đất rộng*. Cô đã đọc nó như một lời hứa. Bây giờ cô hiểu nó còn là một lời nhắc. Mảnh đất kia không cho không cái gì. Nước có hạn. Thời gian có hạn. Sức của cô có hạn.

Ở kiếp trước, cô đã chết vì không biết dừng. Mười năm đứng quầy, mười hai tiếng một ngày, ăn cơm hộp, uống cà phê thay nước, bỏ qua những cơn đau ngực vì nghĩ mình còn trẻ. Cô chết một mình, lúc chín giờ tối, với cửa cuốn kéo xuống một nửa.

Lần này không được thế.

Cô viết thêm một dòng nữa, nhỏ hơn, không đánh số.

*Không được ngã. Cái nhà này cần mình.*

Rồi cô gấp vở lại, cất vào ngăn kéo, đặt lên trên tờ giấy nhường suất biên chế chưa ký.

Tối hôm đó mẹ về sớm. Mẹ mang theo hai lạng đường kính gói giấy báo, đổi của một chị cùng tổ bằng phiếu vải tháng sau, để pha nước đường cho con gái. Mẹ nhìn bát cháo khét Sơn để phần trên bàn, nhìn thằng con trai mặt mũi lem nhem, rồi bật cười, lần đầu tiên sau nhiều ngày.

"Ai dạy mày nấu cháo thế này?"

"Bà Lụa!"

"Bà Lụa mà biết mày nấu thế này thì bà từ mày."

Cả nhà ăn cơm với rau muống luộc chấm nước mắm. Ngân uống cốc nước đường ấm, ngọt lịm. Cô để ý mẹ chỉ ăn lưng bát, phần còn lại gạt sang bát Sơn.

Khi dọn mâm, Ngân nói, giọng bình thường như nói chuyện thời tiết.

"Mẹ ơi, sáng mai mẹ có đi làm không?"

"Mai mẹ ca chiều. Sao con?"

"Thế thì tốt. Sáng mai có ông lang ở bệnh viện thị xã đến khám cho bố."

Mẹ dừng tay. Chồng bát trong tay mẹ kêu lách cách.

"Ông lang nào? Sao mẹ không biết?"

"Ông Khang, ở phòng chẩn trị y học dân tộc. Con gặp ông hôm thứ Năm."

"Con gặp ông ấy làm gì? Ông ấy đến khám thì lấy tiền ở đâu ra mà trả?" Mẹ đặt chồng bát xuống. "Cá, con nói mẹ nghe. Con đang làm cái gì?"

Ngân mở miệng. Cô định nói *con lo rồi*, như đêm hôm thứ Tư cô đã nói khi giữ tay mẹ lại trên chiếc đồng hồ của bố. Nhưng cô nhìn mắt mẹ, và thấy trong đó không phải sự tức giận. Đó là nỗi sợ. Nỗi sợ của một người đàn bà mà mọi chuyện trong nhà đều xảy ra sau lưng mình: chồng lật xe, mẹ chồng đòi suất, và bây giờ con gái mười lăm tuổi lén đi gặp người lạ.

Cô không biết phải nói thế nào cho mẹ hiểu mà không nói đến mảnh vườn.

Ngoài hành lang, bà Lụa hắng giọng một tiếng, rồi đóng cửa nhà bà lại, rất khẽ.